, Profesor Uniwersytetu Medycznego dr hab. med. Robert Juszkat

 

Strona główna Tętniak prawdziwy aorty piersiowej

Tetniak prawdziwy aorty piersiowej

Tętniak to nieprawidłowe poszerzenie naczynia tętniczego o więcej niż 50% jego prawidłowej szerokości. Najczęściej spotykane tętniaki to tętniaki tętnic mózgowych oraz tętniaki aorty.

Ze względu na patologię tętniaki dzielimy na prawdziwe (łac. aneurysma verum; ang. true aneurysm) rzekome (łac. aneurysma spurium; ang. false aneurysm, pseudoaneurysm) i rozwarstwiające (łac. aneurysma dissecans; ang. dissecting aneurysm). Tętniak prawdziwy jest to workowate poszerzenie światła naczynia, przy zachowaniu ciągłości ścian o pierwotnej budowie, występujący w większości tętnic. Ściana tętniaka prawdziwego składa się z jednej lub kilku warstw normalnej tętnicy. W tętniaku prawdziwym balonowate lub wrzecionowate rozszerzenie jest spowodowane ścieńczeniem wszystkich warstw ściany tętnicy, której ciągłość pozostaje naruszona w przeciwieństwie do tętniaka rzekomego, który powstaje po przerwaniu wszystkich warstw ściany tętnicy. Tętniak rzekomy powstaje w wyniku krwiaka tętniącego, tworzącego się w wyniku urazu tętnicy. Ze względu na kształt tętniaki możemy podzielić na workowate i wrzecionowate. Jeśli chodzi o lokalizację tętniaków aorty wyróżniamy tętniaki aorty piersiowej, brzusznej i piersiowo-brzusznej. Tętniaki prawdziwe aorty związane są z wrodzonym defektem budowy ściany, takim jak np. zespół Marfana, lecz powstają również na skutek osłabienia ściany przez procesy zapalne, urazy. Tętniaki prawdziwe aorty mogą występować we wszystkich tętnicach, jako twory pojedyncze lub mnogie.

 

Tętniaki aorty klasyfikowane są zgodnie z nazwą segmentu, którego dotyczą:

  • tętniak aorty piersiowej - dotyczy aorty wstępującej, łuku, aorty zstępującej;

  • tętniak aorty brzusznej;

  • tętniak piersiowo-brzuszny - zmiany obejmują całą aortę;

 

 

Tętniaki prawdziwe aorty - lokalizacja wg Zimmermana i Leu

  • część brzuszna 72,5%

  • cz. wstępująca aorty piersiowej 13,0%

  • cz. zstępująca aorty piersiowej 7,0%

  • łuk aorty 6,5%

  • zatoki 1,0%

 

 

Według danych podawanych przez Amerykanów tętniaki aorty są 19 co do częstotliwości przyczyną zgonów oraz 15 co do częstotliwości przyczyną zgonów u ludzi po 65 roku życia. W Stanach Zjednoczonych na tętniaka aorty umiera rocznie od 30 000, nawet do 60 000 osób. W Polsce rejestruje się 800 do 1400 zachorowań rocznie.

          

 

 

Tętniak aorty piersiowej

Przyczyny wystąpienia u pacjenta tętniaka aorty piersiowej są różne. Tętniaki aorty piersiowej często są skutkiem procesów miażdżycowych Innymi przyczynami są m.in. różnego rodzaju urazy, nadciśnienie tętnicze, wysiłek, a także jako powikłanie procesu zapalnego. Inną przyczyną ich występowania jest martwica, czyli rozkładanie tkanki ściany aorty. Przez rozwarstwienie aorty oraz innych dużych naczyń zaburzony zostaje przepływ krwi, co grozi pęknięciem ściany. Innym czynnikiem wpływającym na możliwość powstania tętniaka aorty piersiowej są choroby genetyczne m.in. zespół Marfana (choroba genetyczna tkanki łącznej, której najczęstszymi objawami są: zdeformowana klatka piersiowa , wady serca i aort, tętniak aorty, wady zastawek serca, nieproporcjonalnie wydłużona dolna część ciała, płaskie i wąskie stopy, długie wykrzywione palce; częstotliwość występowania to 2:10 000) czy zespół Ehlersa-Danlosa ( grupa genetycznych chorób tkanki łącznej, której przyczyna jest wadliwa syntez kolagenu, a jej objawy to m.in. wiotkość stawów oraz nadmierna elastyczność skóry, która podatna jest na urazy; choroba ta jest rzadka, szacuje się, że częstotliwość jej występowania to 1:10 000). Tętniaki aorty piersiowej mogą znajdować się w różnych częściach śródpiersia: tętniak aorty zstępującej w śródpiersiu tylnym, tętniak aorty wstępującej w śródpiersiu środkowym, tętniak łuku aorty w śródpiersiu środkowym.

Objawy tętniaka aorty piersiowej to przeszywający ból w klatce piersiowej oraz ból w plecach, często promieniujący w  okolice nóg i brzucha; kaszel, krwioplucie, duszności, nawracające zapalenie oskrzeli, zespół Hornera, czyli choroba wywołana przerwaniem, uszkodzeniem lub uciśnięciem współczulnego unerwienia oka znajdującym się między ośrodkiem w pniu mózgu, a okiem (choroba ta występuje bardzo rzadko, a jej symptomy to: zapadnięcie gałki ocznej, opadnięcie powieki oraz rozszerzenie źrenicy).

Najpoważniejszym powikłaniem tętniaka aorty piersiowej jest jego pęknięcie. Objawami pęknięcia tętniaka są bóle w  klatce piersiowej, krwotok płucny, objawy wstrząsu. Śmiertelność przedszpitalna w wypadku pęknięcia tętniaka aorty piersiowej wynosi 40-60%.

Do powikłań chirurgicznych zaliczamy: niedokrwienie jelita grubego, ostre niedokrwienie kończyn dolnych, pooperacyjną niewydolność nerek, zakażenie przeszczepu aortalnego, niedokrwienie rdzenia kręgowego.

 

Czynniki ryzyka:

 

  • wiek

  • palenie tytoniu

  • miażdżyca

  • zwyrodnienie torbielowate błony wewnętrznej ( z. Marfana, z. Ehlersa i Danlosa )

  • bakteryjne zapalenie ściany aorty

  • urazy klatki piersiowej

  • dysfagia - ucisk przełyku

  • nadciśnienie tętnicze