, Profesor Uniwersytetu Medycznego dr hab. med. Robert Juszkat

 

Strona główna Tetniak aorty brzusznej

Tetniak aorty brzusznej

Tętniak aorty brzusznej jest schorzeniem dotyczącym aorty, która jest głównym naczyniem krwionośnym, transportującym krew z serca przez całe ciało. Jej powierzchnia rozciąga się od klatki piersiowej, aż po jamę brzuszną, a tam dzieli się na tętnice udowe, które z kolei dostarczają krew do nóg. W momencie poszerzenia i osłabienia odcinka aorty, ściana aorty ulega rozciągnięciu, a także staje się cieńsza. Poszerzenie to nazywamy tętniakiem. Jeżeli występuje we fragmencie aorty, która przebiega przez brzuch, jest nazywany tętniakiem aorty brzusznej. Granica powyżej której tętniak aorty brzusznej jest rozpoznawany to 3cm. Mniej więcej 80% tętniaków aorty występuje w odcinku brzusznym znajdującym się poniżej tętnic nerkowych, często obejmując również tętnice biodrowe. Tętniaki aorty brzusznej występują u 2-4% populacji. Występowanie rodzinne zauważono u 15-25% chorych. W Europie bezobjawowe występowanie tętniaków szacuje się na 4-8,5% u mężczyzn. U kobiet występują one znacznie rzadziej, od 0,6 do 1,4%.

 

Tętniaki aorty brzusznej są często utożsamiane ze zmianami miażdżycowymi, lecz tak naprawdę ich patogeneza nie jest do końca wyjaśniona. Tętniaki aorty brzusznej należą do grupy procesów zwyrodnieniowych, a do ich czynników etiologicznych zalicza się infekcje, zapalenia tętnicy, urazy, genetycznie uwarunkowane choroby tkanki łącznej, martwicę torbielowatą środkowej ściany tętnicy.

 

Nie bez powodu tętniak aorty brzusznej nazywany jest „cichym zabójcą”. Tętniaki aorty brzusznej często są bezobjawowe, a dolegliwości mogą wystąpić dopiero w momencie pęknięcia tętniaka. W przypadku tętniaka aorty brzusznej chorzy mogą skarżyć się na bóle brzucha i objawy gastrologiczne. W miarę rozwijania się tętniaka mogą pojawić się także bóle pleców.

Ryzyko pęknięcia związane jest przed wszystkim z:

  • wielkością tętniaka (szybkie powiększanie się jego średnicy (>1cm rocznie);

  • płcią (jest trzy razy większe prawdopodobieństwo pęknięcia tętniaka u mężczyzn niż u kobiet;

  • występowaniem tej choroby w rodzinie;

  • asymetria tętniaka;

 

Gdy średnica tętniaka przekracza 5 cm, powinno się go operować, ponieważ pojawia się ryzyko pęknięcia tętniaka (5-15%). Gdy średnica tętniaka wzrasta do 8 cm, ryzyko pęknięcia wynosi już 50%. W momencie pęknięcia tętniaka pojawia się nagły, silny ból brzucha lub pleców, suchość w ustach, pocenie się, zanik świadomości, przyspieszone bicie serca, kłopoty z oddychaniem. W przypadku tętniaków dużych, do pęknięcia dochodzi u 70% chorych. Tętniaki aorty brzusznej powiększają się zwykle o 0,2-0,8 mm rocznie. Gdy tętniak zwiększa średnicę o 1 cm rocznie powinno się go operować, gdyż ryzyko jego pęknięcia wzrasta.

 

Do rozpoznania tętniaka aorty brzusznej wystarczy badanie lekarskie:

  • USG (umożliwia w 90-100% przypadków wykrycie tętniaka aorty brzusznej, tętnic miednicy i kończyn dolnych, a także pozwala ocenić wielkość tętniaka, rozległość skrzeplin przyściennych i zwapnień ścian tętnicy i określić wzrost tętniaka)

  • angio KT (pozwala określić wymiary tętniaka, jego rozległość oraz jego stosunek do ściany aorty). Współczynnik umieralności u pacjentów z pękniętym tętniakiem aorty brzusznej wynosi aż 65 procent, a  około połowa zgonów następuje zanim pacjent dotrze na sale operacyjną.

 

 

Tętniaki aorty brzusznej dzielą się na wrzecionowate i workowate. Można wyróżnić kilka rodzajów tętniaków aorty brzusznej:

  • Tętniaki bezobjawowe zazwyczaj zostają wykryte przez przypadek podczas badań obrazowych.

  • Tętniaki objawowe, czyli takie które powodują ból w nadbrzuszu, co jest powodem ucisku tętniaka na dwunastnicę. Zwykle szybko się powiększają.

  • Tętniak zakażony to rzadki przypadek. Szacuje się, że jest to ok. 1% występujących tętniaków aorty brzusznej. Jest on uwarunkowany zmianami degeneracyjnymi ściany aorty będącymi wynikiem zakażenia.

  • Tętniaki rzekome powstają w miejscu, w którym dochodzi do uszkodzenia ściany aorty. Wskazaną metodą leczenia w  tym przypadku jest leczenie wewnątrznaczyniowe, czyli wszczepienie stentgraftu.

  • Tętniaki zapalne stanowią ok. 5% tętniaków aorty brzusznej. Cechują się one zrostami między tętniakiem a  otaczającymi go narządami, pogrubioną ścianą i włóknieniem zaotrzewnowym. Osoby, u których występuje tętniak zapalny skarżą się często na utrudniony odpływ moczu. Zabieg wewnątrznaczyniowy jest bardziej wskazany niż chirurgiczny, który utrudnia naciek zapalny.

 

 

Czynniki ryzyka wystąpienia tętniaka aorty brzusznej:

 

  • nadciśnienie tętnicze

  • przypadki występowania tętniaka u członków rodziny

  • ryzyko wystąpienia tętniaka rośnie z wiekiem ( narażone są szczególnie osoby po 50 roku życia)

  • u osób uzależnionych od tytoniu ryzyko wystąpienia tętniaka jest osiem razy większe niż u osoby niepalącej

  • prawdopodobieństwo wystąpienia tętniaka aorty brzusznej jest dziesięć razy większe u mężczyzn niż u  kobiet

  • hypercholesterolemia

  • choroba wieńcowa